Reisboot
met eigen boot waterwegen verkennen 

Vaar-assistentie systemen: doorbraak nabij?

Publicatie: februari 2021, update maart 2021. Leestijd: 5 minuten

Het laatste nieuws op dit front komt van Volvo Penta. Maar eerder was er al nieuws van Flir/Raymarine en tussendoor van BSB. Persberichten, promovideo’s en juichende “tests” door journalisten op productpresentaties kondigden de systemen aan. Het leven van de stuurman zou er bijna stress-vrij van worden. Afmeren of het voorkomen van aanvaringen wordt kinderspel. We kennen het type systemen al uit onze auto’s: druk op de knop en je auto maakt een mooie parkeersteek of remt automatisch als je te dicht in de buurt van je voorganger komt. Daar werken ze goed. De botenindustrie doet dus ook pogingen in die richting. Maar de vraag is of het eenzelfde doorbraak van vernuftige functies is dan die in de autoindustrie. Wat stelt alle marketingpraat in werkelijkheid voor: hebben we wat aan deze systemen?

 De Raymarine ‘Bumper’


Laten we beginnen bij het ‘parkeren’. Flir maakt camera’s en is op dit moment nog eigenaar van Raymarine. Daarvan maakte Raymarine gebruik om een virtuele bumper te maken met behulp van vijf stereo camera’s uit het onderdelenmagazijn van Flir; “Docksense control” heet het systeem. Je kunt dus zelf sturen maar het systeem grijpt in als je te dicht bij de wal komt: die virtuele bumper dus. Je moet je boot rondom met minimaal vijf camera’s uitrusten, die info wordt dan gecombineerd met GPS  en een heading sensor waarna het omgezet wordt in stuurcommando’s. Nauwkeurigheid: 100 of 50 centimeter. Een tamelijk complex systeem dat dus ook iets duurder is dan een park-assist op een auto; denk aan € 25.000,- tot € 30.000,- (bron: MBY nov. 2019, prijs ‘op aanvraag’ in de 2020 prijslijst van Raymarine). Nu weet ik dat de 46 voet jacht waar Raymarine het systeem mee demonstreert 4,30 meter breed is en ik zou dus van de havenmeester waarschijnlijk een 5 meter box toegewezen krijgen. Dat zou me 35 cm ruimte aan beide zijden geven. Je snapt het al: minder dan die minimale 50 cm van het systeem: ik kom waarschijnlijk die box dus gewoon niet in met de ‘bumpers’ ingeschakeld. De promotiefilmpjes en proefvaarten gebeuren ook niet onder dit soort condities. In een situatie waarin ik langszij kan afmeren heb ik het systeem niet echt nodig dus wat is de toegevoegde waarde? Wreekt zich hier ook niet dat Raymarine in het onderdelenmagazijn van Flir zoekt en een autofabrikant een hele andere mix van sensoren gebruikt om in te parkeren? Raymarine zegt op haar site (feb. 2021) dat het systeem verkrijgbaar is af werf bij Prestige jachten. Bij Prestige wordt het systeem echter niet in de ‘configurator’ aangeboden als optie waarvan akte.  

Volvo-Penta: bakens op de steiger verdwenen 


Volvo is zo’n auto fabrikant en Volvo Penta kwam in 2018 met veel bombarie op de proppen met een systeem voor auto-docking. Kleinigheid: er moesten wel bakens op de steiger worden geïnstalleerd anders werkte het systeem niet en dat hadden ze vast niet van hun auto-collega’s afgekeken. Volvo is er inmiddels achter dat het op die manier alleen bij een perspresentatie voor journalisten gaat werken en heeft dus nu, begin 2021, een verbeterde versie van het al jaren bestaande Dynamic Positioning System (DPS) in de strijd gegooid; de bakens op de steiger zijn verdwenen. Met het oude DPS kon je met een nauwkeurigheid van 2 meter op je plek blijven liggen in de zelfde richting ongeacht stroming of wind….nou ja als het niet te veel waait dan. Leuk systeem als je voor een brug of sluis moet wachten maar op minder dan twee meter van de wal wordt het onbruikbaar. Volvo heeft het dus gezocht in het verbeteren van de GPS en de heading-sensor: je kunt dus zo dicht mogelijk naar de kant als je wil zonder virtuele bumpers. Zodra je de joystick los laat ‘bevriest’ het systeem je positie ongeacht de wind of stroming….nou ja, binnen de vermogens-grenzen van het systeem. Die kanttekening geldt overigens ook voor het Raymarine systeem. Je kunt bij Volvo ook een ‘side push’ knop indrukken waarmee de boot zachtjes tegen de wal aangedrukt wordt zodat je kunt vastmaken. Volvo wil niet zeggen hoe precies het systeem is en ook niet tot welke wind of stroming het effectief is. Heel verstandig van ze maar het geeft ook aan dat het blijkbaar nog niet geweldig is anders kom je er wel mee naar buiten. Maar het systeem laat wel zien hoeveel procent van het vermogen gebruikt wordt om je positie te handhaven, dus ook wanneer je het maximum bereikt: dat is wel prima want ieder systeem heeft grenzen. Het systeem is compatible met Sidepower proportionele boegschroeven. Op die manier kunnen aandrijving en boegschroef elkaar aanvullen en dat zou best een sterke combinatie kunnen zijn die het vermogen om de positie te handhaven sterk kan verbeteren, vooral interessant als het systeem uitgerold wordt voor DPI stern-drives en buitenboordmotoren die er wat meer moeite mee hebben dan de IPS systemen. De datum van die uitrol is echter nog niet bekend maar zal na 2021 liggen.   

De prijs van het Volvo systeem is ook nog niet precies bekend maar het is voor nieuwe boten niet erg veel duurder dan het oude DPS systeem (dat een slordige € 15.000 kostte). Bij bestaande IPS systemen van na 2012 met DPS  moet de GPS antenne vernieuwd worden en soms ook het beeldscherm en de joystick. In ieder geval moet ook een software upgrade geïnstalleerd worden. Het systeem zal vanaf medio 2021 op nieuwe boten en als upgrade voor DPS systemen met IPS verkrijgbaar zijn. Later zal het ook voor DPI sterndrives en buitenboordmotoren met joystick beschikbaar komen. Bron van bovenstaande info is een persverklaring van Volvo Penta en een artikel in MBY van maart 2021. Je kunt hier klikken voor op een op 18 maart 2021 verschenen webcast over dit onderwerp. Veel reclamepraat maar kijk even naar de demo’s met gebruikers: die zijn wel interessant.  

Conclusie is dat dit systeem zo nauwkeurig is als de GPS antenne en dat die weer afhankelijk is van ontvangst. Bekend is dat een meter zeker haalbaar is en dat het Gallileo systeem tot op 20 cm nauwkeurig kan zijn. Of het systeem de boot in positie kan houden zal afhangen van het vermogen van de motoren en boegschroef maar ook van de snelheid waarmee de software op veranderingen in wind en/of stroming reageert. Dit punt geldt evenzeer voor de Raymarine oplossing. Rapporten over praktijkervaringen zijn er nog niet. Eerst zien dan geloven is ook hier het devies want alleen op GPS en het correctievermogen van het systeem vertrouwen met een boot van 4,30 meter in een 5 meter box is wel veel gevraagd. Maar eerlijk is eerlijk: het Volvo systeem is minder bulky en minder kostbaar als dat van Raymarine en waarschijnlijk ook een stuk praktischer zonder de ‘bumpers’....als het werkt.   

Oscar: de ‘front assist’ met beperkte waarde


Ook Oscar, een systeem van BSB in Linz (AT), leunt zwaar op camera techniek en een daaraan gekoppelde database met algoritmen voor herkenning. Voor ruim € 12.000,- kun je het systeem het wateroppervlak voor de boeg laten scannen om ‘aanvaringen’ met drijvende objecten te voorkomen. Meer dan de helft van alle deelnemers aan de laatste Vendée Globe hadden dit systeem geïnstalleerd. Al ras bleek echter dat de camera niet door golven heen kon kijken. Bij een forse zeegang kon het systeem objecten dus nauwelijks zien. Ook bleek al snel dat het systeem niet onder water kon kijken dus containers of slapende walvissen die net onder het wateroppervlak dreven waren niet zichtbaar (Bron: Yachtrevue 01-21 AT). De reactietijd tussen signaleren en aanvaring bleek ook (te) kort. Het systeem is te vertrouwen zo lang het dingen ziet maar het ziet niet alles dus kun je er als stuurman niet op vertrouwen. En daar schuilt dus het gevaar. Al met al een dure gadget dat zich op een vlak zeetje best zal bewijzen maar niet in de harde praktijk van forse zeegang volgens de publicatie in Yachtrevue. De vraag is wat het systeem toevoegt aan een goede radar die een fractie van die prijs kost.    

Hoe verder?

Uit de kritische toon van dit artikel mag je opmaken dat we er nog niet zijn met de toepassing van dit soort sensoren op kleine schepen. De initiatieven zijn goed maar nog niet goed genoeg voor toepassing door de gemiddelde schipper. De techniek moet nog rijpen c.q. zich bewijzen en de prestaties staan niet altijd in verhouding tot de soms astronomische prijzen. Wellicht dat fabrikanten wat meer tijd moeten nemen om met een volledig uit ontwikkeld product te komen. Het Volvo systeem lijkt op dit moment de beste kansen te hebben qua toepasbaarheid en prijs-prestatieverhouding. De praktijktest ervan en toekomstige ontwikkelingen zullen ons leren of die veronderstelling klopt. De concurrentie zit natuurlijk ondertussen ook niet stil. Wordt vervolgd.